Türk futbolunda uzun süredir devam eden hakem tartışmaları, son yazışma iddialarıyla birlikte yeni ve çok daha ciddi bir boyuta taşındı. Mesele artık yalnızca tartışmalı kararlar ya da kulüplerin maç sonu açıklamaları değil; hakem ekiplerinin nasıl belirlendiği ve bu süreçte kimlerin etkili olduğu sorusu.
Soruşturma dosyasına yansıdığı belirtilen mesajlar, Merkez Hakem Kurulu Başkanı Ferhat Gündoğdu ile Süper Lig hakemi Yasin Kol arasındaki iletişimi gündeme getirdi. İddialara göre bir maçta görev yapacak video yardımcı hakem konusunda görüş alışverişinde bulunuldu. Kol’un kendi adının da yer aldığı bir listeyi “nasıl uygun görürseniz” ifadesiyle ilettiği öne sürülüyor.
Mesajlaşmaların Merkezindeki Atama İddiası
VAR sisteminde görev alan AVAR, video yardımcı hakem olarak baş hakeme destek verir. Bu görev dağılımının normal şartlarda performans değerlendirmeleri, gözlemci raporları ve önceden belirlenmiş ölçütlerle yapılması beklenir. Hakemlerin doğrudan kendi ekiplerini şekillendirmesi ise sistemin tarafsızlığı konusunda ciddi soru işaretleri doğurur.
Gündeme gelen yazışmalarda, MHK başkanının “Özgür’ün yanına AVAR’ı kim olsun istersin?” anlamına gelen bir soru yönelttiği, karşılığında ise “Başkanım Atilla olsun” şeklinde yanıt aldığı iddia ediliyor. Bu kısa konuşma, atama mekanizmasının kurallara göre mi yoksa kişisel tercihlerle mi işlediği tartışmasını büyüttü.
- Hakem ve VAR ekiplerinin belirlenmesinde hangi ölçütlerin kullanıldığı belirsizleşti.
- Kurul yöneticileriyle aktif hakemler arasındaki iletişimin sınırları sorgulanmaya başladı.
- Yazışmaların soruşturma dosyasına girmesi, iddiaları sıradan kulis yorumlarının dışına taşıdı.
- Hakem camiasının tamamı, birkaç kişi hakkındaki iddialar nedeniyle zan altında kaldı.
Yasin Kol’un suçlamaları kabul etmediği ve yargı sürecinin henüz başlangıç aşamasında olduğu belirtiliyor. Bu nedenle kesin hüküm kurmak doğru olmaz. Ancak hukuki sonuçtan bağımsız olarak, bir kurul başkanı ile aktif hakemin belirli bir maçın ekibi hakkında doğrudan görüşmesi, kamuoyunda güven kaybı oluşturdu.
Taraftarın Şüphesi Neden Büyüyor?
Her hafta bir kulübün hakem kararlarına itiraz ettiği, rakiplerinin ise bu açıklamaları mazeret olarak nitelendirdiği bir ortamda futbol kamuoyu zaten yorgundu. Yazışma iddiaları, yıllardır dile getirilen “atamalar önceden belirleniyor” kuşkusunu daha görünür hale getirdi.
Taraftarın tepkisinin temelinde yalnızca tek bir maç ya da tek bir hakem bulunmuyor. Asıl rahatsızlık, kararların hangi gerekçeyle alındığının açıklanmaması ve aynı kurumların her kriz sonrasında şeffaflık sağlamadan yoluna devam etmesi. Bu nedenle tartışma, saha içindeki pozisyonlardan çok yönetim anlayışına yöneliyor.
Hakem yorumlarıyla tanınan Ahmet Çakar’ın da mevcut yönetime destek vermiş olmaktan dolayı pişmanlık duyduğunu söylemesi, tepkilerin farklı çevrelere yayıldığını gösterdi. Çakar, cuma akşamı oynanan Galatasaray-Kasımpaşa karşılaşmasının son dakikasında verilen penaltıyı da sistemdeki karmaşanın örneklerinden biri olarak değerlendirdi.
Kulüpler Federasyondan Açık Yanıt Bekliyor
Kulüpler cephesinde de sessizlik bozuldu. Beşiktaş Başkanı Dursun Özbek, Türkiye Futbol Federasyonunun iddialar hakkında gecikmeden açıklama yapması gerektiğini savundu. Kulüpler Birliği Vakfı ise özellikle bahis iddiaları nedeniyle Profesyonel Futbol Disiplin Kuruluna sevk edilen yöneticilerin durumunu görüşmek üzere bir araya geldi.
Alt liglerde bulunan bazı kulüp başkanları ve yöneticilerinin olağanüstü seçim çağrılarına destek verdiği ileri sürülüyor. Kulüplerin ortak baskısı arttıkça federasyon yönetiminin karar alma alanı daralıyor. Krizin yalnızca hakem kuruluyla sınırlı kalmayıp federasyon yönetiminin geleceğini de etkileyebileceği konuşuluyor.
Erteleme Kararı Krizi Daha da Ağırlaştırdı
Federasyonun açıklamasında yeni Merkez Hakem Kurulunun oluşturulması için çalışmaların sürdüğü, bu süreçte geçici bir kurul görevlendirildiği duyuruldu. Bununla birlikte Riva’da yapılması beklenen olağanüstü toplantının son anda cuma gününe bırakılması, tepkilerin daha da artmasına neden oldu.
Erteleme gerekçesi olarak federasyon başkanının çarşamba günü UEFA toplantısı için İsviçre’ye gidecek olması gösterildi. Başkan Hacıosmanoğlu ise Türk futbolunun yaklaşık otuz yıllık sorunlarından tek başına sorumlu tutulamayacağını belirterek istifa etmeyeceğini açıkladı.
Ancak yönetimin geçmişte tartışmaların merkezindeki MHK yapısını göreve getirmiş olması, sorumluluk tartışmasını kaçınılmaz hale getiriyor. Eski sorunların varlığı, bugün alınan kararların ve atamaların denetimden muaf tutulması için gerekçe oluşturamaz.
Güveni Yeniden Kurmak İçin Atılması Gereken Adımlar
Krizin çözümü yalnızca birkaç yöneticinin görevden ayrılmasıyla sağlanamaz. Futbol kamuoyunun ihtiyacı olan şey, kişilere bağlı olmayan ve denetlenebilir bir atama sistemi. Bunun için temel adımların açık biçimde uygulanması gerekiyor.
- Hakem ve VAR atamalarında kullanılan puanlama ölçütleri kamuoyuna açıklanmalı.
- Atama kararları, bağımsız bir denetim mekanizması tarafından incelenmeli.
- VAR konuşmaları, gerekli kişisel bilgiler korunarak makul bir gecikmeyle yayımlanmalı.
- Merkez Hakem Kurulu, federasyon yönetiminin günlük etkisinden uzaklaştırılmalı.
- Hakemlerle kurul yöneticileri arasındaki iletişim kayıt altına alınmalı ve gerektiğinde denetlenmeli.
En büyük zararı, görevini kurallara uygun biçimde yapan yüzlerce hakem görüyor. Hafta sonları ağır baskı altında maç yöneten bu kişiler, birkaç isim hakkındaki iddialar yüzünden aynı şüpheyle değerlendiriliyor.
Riva’da yapılacak toplantıdan çıkacak kararlar, yalnızca mevcut yönetimin değil, Türk futbolundaki güven ortamının da yönünü belirleyecek. Şeffaflık sağlanmadığı sürece isimler değişse bile aynı tartışmalar farklı kişiler üzerinden yeniden yaşanacak.